Jan en Reinanda Haverkamp
Wisselseweg 7
8162 RM EPE
T (0578) 61 12 10


Droes

Tekst: Drs. J.L.A.M. Remmen

Droes is een zeer besmettelijke ziekte, die veroorzaakt wordt door de bacterie Streptococcus Equi. Vooral jonge dieren die nog geen weerstand opgebouwd hebben zijn gevoelig voor de ziekte. Ook dieren die aan stress onderhevig zijn, bijvoorbeeld door transport of na een virusinfectie zijn gevoelig voor de ziekte.
Het risico van een uitbraak van droes is het grootst op plaatsen waar veel paarden en pony's bij elkaar gebracht worden, zoals keuringaccommodaties en dekstations.

Verschijnselen
De eerste ziekteverschijnselen treden 4 tot 8 dagen na de besmetting met de bacterie op.
De dieren worden acuut ziek, worden sloom, eten en drinken nauwelijks meer, hebben meestal een te snelle ademhalingsfrequentie en hebben een sterk verhoogde lichaamstemperatuur (40-41°C). Er ontwikkelt zich een neus- en keelontsteking, waarbij in het begin er een heldere neusuitvloeiing bestaat die echter al snel etterig van aard wordt.
Het slijmvlies van de neus en de keel wordt rood door de versterkte doorbloedig als gevolg van de ontsteking. Door de keelontsteking wordt eten en drinken pijnlijk, wat grotendeels de verminderde eetlust veroorzaakt. Als de dieren nog wel eten en drinken wordt vaak gezien dat er voedsel en vocht via de neus terugloopt, omdat de dieren niet durven te slikken.
Binnen enkele dagen gaat er een zwelling optreden van de lymfklieren rond de mond- en de keelholte. In eerste instantie betreft dit vaak de kaaklymfklieren die tussen de beide kaaktakken gelegen zijn. Dit noemde men vroeger “kooierdroes”. Soms worden alleen de keellymfklieren bij het ziekteproces betrokken. Deze liggen achter de kaak tussen de oorbasis en de kaakomslag. Dan spreken we van “keeldroes”. Vaak zal verdikking optreden van zowel de kaak- als de keellymfklieren. Ook komt voor dat meer inwendig gelegen lymfklieren erbij worden betrokken. Deze vorm van droes wordt “verslagen droes” genoemd. In de aangetaste lymfklieren ontstaat meestal ettervorming (abces) waarbij deze na een periode van rijping door kunnen breken naar buiten. Dit abcederen duurt minimaal 5 dagen, vaak ook een aantal dagen langer. De kaaklymfklieren breken altijd door naar buiten via de huid. De keellymfklieren kunnen ook naar buiten doorbreken maar meestal naar de luchtzakken. Dit zijn uitzakkingen van de buis van Eustachius die achter en boven de keelholte liggen. Deze luchtzakken vullen zich met etter die uiteindelijk via de neus naar buiten komt.
Na doorbraak van de lymfklieren volgt vaak een snel herstel van de pony. De koorts verdwijnt, de eventuele benauwdheid vermindert en de eetlust neemt weer toe.

Complicaties
Soms kunnen bij de hierboven beschreven simpele droesinfectie vervelende complicaties ontstaan. De keel en het strottenhoofd kunnen zo gezwollen zijn dat de pony dreigt te stikken.
Dit kan ook het geval zijn bij een sterke zwelling van de keellymfklieren. Soms is het nodig dat er een opening in de luchtpijp gemaakt wordt waarin (tijdelijk) een buisje gezet wordt om het dier te kunnen laten ademen. Bij doorbraak van de keellymfklieren naar de luchtzak(ken) kan er een luchtzakontsteking overblijven waardoor de pony soms maandenlang een (eenzijdige) etterige neusuitvloeiing houdt.
De doorbraak van abcessen in inwendige lymfklieren lijdt vaak tot chronische klachten doordat de etter in de borst- of buikholte geloosd wordt en daar ontstekingsreacties oproept.
Deze dieren hebben vaak een dor haarkleed, zijn sloom, vertonen regelmatig lichte koliekverschijnselen. De vooruitzichten voor een pony met verslagen droes zijn slecht te noemen. Een bijzondere vorm van droes is nog de zogenaamde dekdroes waarbij de infectie overgebracht wordt door de (schouw)hengst die via snuffelen aan de vulva van de merrie deze besmet. In een paar dagen hierna ontwikkelt zich een etterige ontsteking van de vulva en de vagina en soms de omgeving hiervan. Deze ontsteking kan ook weer tot abcesvorming leiden die soms tot in de buikholte doorloopt.
Op vergelijkbare wijze kan bij een zogende merrie een uierontsteking optreden. Wanneer een besmet veulen de bacterie op de spenen overbrengt kan deze via het tepelkanaal de uier binnendringen en daar een ontsteking veroorzaken.

Behandeling
Hoe te handelen bij de vaststelling van een droesbesmetting op een ponybedrijf ?
Helaas is er geen standaardbehandeling voor de hierboven beschreven normale droesinfectie aan te geven. Zolang de ziekte nog in een acuut stadium is en er nog geen zwelling van de lymfklieren is opgetreden kan er antibiotica worden toegediend om daarmee de abcedering van de lymfklieren te voorkomen. Zijn de lymfklieren al verdikt dan is het onjuist om antibiotica in te spuiten aangezien dit een snelle rijping en doorbraak van de abcederende lymfklieren vertraagt. Het beste om te doen is om de omgeving van de verdikte lymfklieren te smeren met een zalf die de rijping van het abces bevordert en de huid verweekt.
Als de klieren zijn doorgebroken is het zaak om de wond open te houden, eventueel de abcesholte te spoelen, tot de etterige uitvloeiing gestopt is. De holte wordt door het lichaam zelf weer hersteld door het volgroeien met gezond weefsel.

Bedrijfsmaatregelen
Van groot belang bij een droesuitbraak zijn maatregelen op het gebied van hygiëne en isolatie.
Zieke dieren moeten direct uit de koppel verwijderd worden en geïsoleerd worden van de overige pony's op het bedrijf. Dit betreft de stal of het weideperceel, de voeding en het drinkgerei, maar ook de kleding en het schoeisel van de verzorger. Ook de rol van bijv. vogels bij het overbrengen van de droesbacterie van een besmette weide naar de drinkbak in de wei van de buurman moet onderkend worden en leiden tot adequate maatregelen.
Besluit men tot deze aanpak van scheiding van de zieke dieren dan moet men de (nog) gezonde dieren 2x daags temperaturen zodat nieuwe ziektegevallen snel worden ontdekt en desgewenst kunnen worden behandeld.
Toch is bovenstaande handelwijze niet altijd uitvoerbaar en leidt het mogelijk zelfs tot een vertraagd verloop van het ziektebeeld op een ponybedrijf. In bepaalde situaties kan het verstandig zijn alle gevoelige dieren zo snel mogelijk in contact te laten komen met de ziektekiemen wat uiteindelijk zal leiden tot een sneller verloop van de ziekte en een sneller algeheel herstel van het bedrijf.

Preventie
Sinds enkele jaren is er een nieuwe entstof op de markt waarmee goede resultaten verkregen kunnen worden ter voorkoming van droes bijv. bij de opfok van jonge hengsten.
Vroeger bestond er ook een enting waarbij de entstof diep in de spieren ingespoten moest worden. Het nadeel was dat er vaak pijnlijke zwellingen ontstonden in de spieren.
De moderne entstof wordt onder het slijmvlies van de bovenlip gebracht zonder dat de dieren daar veel van merken. De enting moet vanaf een veulenleeftijd van 4 maanden 3x per jaar worden uitgevoerd.
De uitvoering van een dergelijk entprogramma is vrij kostbaar maar een verlies van een of enkele jonge dieren tijdens de opfokperiode is een nog groter verlies.

Conclusie
Droes is een vervelende aandoening bij paarden en pony's die kan leiden tot uitval van dieren met name in de opfokperiode. U kunt de risico's hieromtrent verminderen
Vraag uw dierenarts om advies!

Powered by: Unifact B.V.